Temu’nun Güney Afrika’daki depo modeli mercek altında

Çinli eticaret devi Temu Güney Afrikalı düzenleyicilerin artan denetimiyle karşı karşıya; Ulusal Tüketici Komisyonu (NCC) şirketin “yerel depo” operasyonlarını inceliyor. Henüz resmi bir tüketici şikayeti yapılmamış olsa da NCC, Temu’nun faaliyetlerini ve bunların yerel perakendeciler üzerindeki olası etkisini yakından izlediğini doğruladı.
(mybroadband.co.za)

İnceleme, yerel işletmelerin ve milletvekillerinin, ultra düşük fiyatlar ve hızlı kargoyla dünya genelinde çevrim içi perakende pazarlarını sarsan Temu’nun iş modeline ilişkin artan endişelerinin ardından geldi. Güney Afrika Ticaret, Sanayi ve Rekabet Bakanı Parks Tau, yetkililerin ulusal tüketici koruma yasalarına uyumu sağlamak için “durumu dikkatle izlediğini” açıkladı.

Hükümetin ve NCC’nin tutumu

Bakan Tau’ya göre NCC’ye, Temu’nun operasyonlarını gözetim altında tutma ve şirketin uygulamalarının Tüketiciyi Koruma Kanunu ile uyumlu olup olmadığını değerlendirme talimatı verildi. Temu Güney Afrika’da ancak 2025 başında faaliyete geçmiş olsa da platformun hızlı büyümesi şimdiden düzenleyicilerin dikkatini çekti.

Bakan, EFF milletvekili Sinawo Thambo’nun meclis sorusuna verdiği yanıtta, Temu’nun “yerel depo” modelinin ve tanıtım taktiklerinin, özellikle alışveriş yapanlar şirketin depo tesislerine doğrudan sahip olduğunu ya da bunları yönettiğini düşünürse, tüketicilerde kafa karışıklığı yaratabileceğini kabul etti.
(mybroadband.co.za)

Tau, NCC’nin henüz somut bir şikayet almamış olmasına rağmen küresel eticaret şirketlerinin Güney Afrika pazarında kendilerini nasıl konumlandırdığını şimdiden incelediğini doğruladı. Olası riskleri ve düzenleyici boşlukları değerlendirmek amacıyla 2025/26 dönemi için eticaret ortamına yönelik kapsamlı bir çalışma yapılacağını da ekledi.

Temu’nun “yerel depo” modeli nasıl işliyor?

Temu, yerel depo programını Temmuz 2025’te Güney Afrika’da başlattı. Sistem, platformdaki bazı satıcıların ilanlarını “Yerel” ya da “Yerel Depodan Gönderilir” olarak etiketlemesine ve iki gün içinde teslimat sözü vermesine olanak tanıyor.

Ancak şirket, Güney Afrika’da herhangi bir depoya sahip olmadığını ya da doğrudan depo işletmediğini açıkladı. Temu bunun yerine, ürünleri satıcılar adına yerel olarak depolayan üçüncü taraf lojistik sağlayıcılarıyla ortaklık kuruyor. Bir müşteri “yerel” etiketli bir ürün sipariş ettiğinde, ürün yurt dışından değil bu ortak tesislerden gönderiliyor.

Bu model daha hızlı teslimat sağlıyor ve ithalat vergilerinden kaçınılmasına imkan tanıyarak alıcılar için cazip bir seçenek sunuyor. Yine de özellikle iadeler, garantiler ya da ürün kalitesiyle ilgili sorunlar ortaya çıktığında şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda soru işaretleri doğuruyor.

Teslimat, vergiler ve maliyetler

Genellikle gümrükten geçen uluslararası gönderilerin aksine “yerel” olarak listelenen ürünlere ithalat vergisi uygulanmıyor. Temu şu anda satıcı başına R650’nin altındaki siparişler için R75 teslimat ücreti alıyor; daha büyük siparişler ise ücretsiz kargodan yararlanıyor.

Analistler, bu yaklaşımın tüketicilere daha hızlı ve daha ucuz teslimat sağladığını, ancak yurt dışı fiyatlandırmadan ve düşük operasyon maliyetlerinden yararlanabilen çok uluslu bir pazaryeriyle rekabet etmek zorunda kalan Güney Afrikalı perakendeciler üzerinde de baskı yarattığını belirtiyor.

Düzenleyici kaygılar ve adil rekabet

NCC’nin ilgisi, ultra düşük maliyetli eticaret platformlarının yerel pazarlardaki rolüne ilişkin küresel tartışmaların giderek arttığı bir döneme denk geliyor. Eleştirmenler, Temu’nun büyük miktarlarda düşük maliyetli ürünü çoğu zaman küçük paketlere tanınan vergi muafiyetleri aracılığıyla ithal etmeye dayanan iş modelinin yerel üreticiler ve perakendeciler için haksız rekabet yarattığını savunuyor.

Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri gibi bazı pazarlarda Temu ve kardeş şirketi Shein; tedarik zinciri şeffaflığı, veri toplama uygulamaları ve çevresel etkileri nedeniyle incelemeyle karşılaştı. Güney Afrikalı yasa koyucular da platformun adil ticaret yasalarına uyup uymadığını inceleyerek benzer bir tutum benimsiyor gibi görünüyor.

Tüketiciyi Koruma Kanunu’nun rolü

NCC, Güney Afrika’da satılan tüm mal ve hizmetlerin belirli güvenlik, etiketleme ve kalite standartlarını karşılamasını zorunlu kılan Tüketiciyi Koruma Kanunu çerçevesinde faaliyet gösteriyor. Kanun ayrıca Güney Afrikalılara satış yapan yabancı işletmelerin yerel firmalarla aynı yasal sorumluluklara tabi olmasını güvence altına alıyor.

Bakan Tau, Güney Afrika dijital pazarında faaliyet gösteren her şirketin bu kurallara uyması gerektiğini vurguladı. İhlal durumunda NCC’nin ceza uygulama, iade emri verme ya da faaliyetleri askıya alma yetkisi bulunuyor.
(mybroadband.co.za)

Yerel sektörün tepkisi

Perakende sektörü uzmanları, Temu’nun pazara girişinin tüketici seçeneklerini artırdığını, ancak fiyatlandırmasına ve lojistik verimliliğine yetişemeyen yerel işletmeleri de tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor. Takealot ve Makro gibi yerli perakendeciler gelişmeleri yakından takip ediyor; bazıları hükümeti eşit rekabet koşulları oluşturmaya çağırıyor.

Güney Afrika’daki lojistik ve depo sağlayıcıları da yerel sipariş karşılama kapasitesini genişletme fırsatı görerek uluslararası eticaret şirketleriyle çalışmaya ilgi gösteriyor. Ancak analistler, net bir düzenleme olmadan bu ortaklıkların yerel ve yabancı ticari faaliyetler arasındaki sınırları bulanıklaştırabileceği konusunda uyarıyor.

Olası politika değişiklikleri

Hükümetin, eticaret platformlarının yasal boşluklardan yararlanmasını önlemek için hem Tüketiciyi Koruma Kanunu’nda hem de Rekabet Kanunu’nda güncellemeler yapmayı değerlendirdiği bildiriliyor. Amaç, dijital pazaryerleri üzerindeki denetimi güçlendirmek, “yerel” operasyonların yasal tanımlarını netleştirmek ve küçük ve orta ölçekli işletmeleri haksız rekabete karşı korumak.
(mybroadband.co.za)

NCC’nin 2025/26 için yapacağı pazar çalışmasının bu politika güncellemelerinin temelini oluşturması bekleniyor. Çalışmanın yalnızca Temu’yu değil, Güney Afrika’nın çevrim içi perakende sektöründe faaliyet gösteren diğer yabancı oyuncuları da değerlendirmesi öngörülüyor.

Genel çerçeve

Temu’nun Güney Afrika’ya açılması, ülkenin sınır ötesi eticarette hızlı bir yükseliş yaşadığı döneme denk geliyor. İnternet erişiminin artması ve dijital ödeme sistemlerinin daha erişilebilir hale gelmesiyle tüketiciler uluslararası alışveriş platformlarını rekor sayılarda benimsedi.

Ancak bu büyüme, gümrük denetimindeki ve tüketici koruma çerçevelerindeki zayıflıkları da gün yüzüne çıkardı. Düzenleyiciler şimdi mevcut yasaları küresel dijital ticaretin yeni gerçeklerine uyarlamaya çalışıyor.

Bundan sonra ne olacak?

NCC şu ana kadar Temu’ya yönelik doğrudan bir yaptırım açıklamadı. Ancak izleme çalışmaları sürüyor ve yaklaşan eticaret incelemesinin sonuçları, başka adımlar atılıp atılmayacağını belirleyecek.

Gözlemciler, Güney Afrika’nın Temu konusundaki yaklaşımının gelişmekte olan ekonomilerin inovasyon, küresel ticaret ve tüketici hakları arasındaki dengeyi nasıl yöneteceğine dair bir emsal oluşturabileceğini söylüyor.