Çin, Eticaret Platformlarının “En Düşük Fiyat” Dayatmasını Yasakladı

29 maddelik düzenleme, Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi ve Siber Uzay İdaresi tarafından ortaklaşa yayımlandı. Düzenleme, Çin'deki internet platformları için ayrıntılı uyum yükümlülükleri getiriyor. Düzenleme, baskın eticaret platformlarının ölçeklerini, verilerini ve algoritmalarını kullanarak satıcılar ve tüketiciler aleyhine uygulamalar geliştirdiğine dair uzun süredir dile getirilen endişelere doğrudan yanıt veriyor.

Eticaret Platformlarının Satıcıları Yıkıcı İndirimlere Zorlaması Yasaklandı

Yeni kurallar kapsamında platformların satıcılara “en düşük fiyat” anlaşmaları dayatması veya onları yıkıcı indirimlere zorlaması açıkça yasaklandı. Eticaret platformlarının; trafik kısıtlama, arama sıralamasını düşürme ya da algoritmik cezalar uygulama gibi yöntemlerle satıcıları münhasır fiyatlandırma düzenlemelerine zorlaması veya başka yerlerde sunulan fiyatlarla eşleşmeye mecbur bırakması da engelleniyor. Yetkililer, bu önlemlerin satıcıların fiyatlandırma üzerindeki özerkliğini yeniden tesis etmeyi ve platform ekonomisinde adil rekabeti teşvik etmeyi amaçladığını belirtiyor.

Algoritmik Fiyat Ayrımcılığına Kısıtlamalar Getiriliyor

Düzenleme, algoritma tabanlı fiyatlandırma uygulamaları üzerindeki denetimi de sıkılaştırıyor. Eticaret platformlarının, kullanıcı onayı olmadan tüketicilerin ödeme isteği veya gücü, harcama alışkanlıkları ya da tercihleri gibi verilere dayanarak aynı mal veya hizmetler için farklı fiyatlar ya da fiyatlandırma standartları uygulaması yasaklanıyor.

Bu hüküm, son dönemde politika yapıcılar ve tüketicilerden giderek artan eleştiriler alan şeffaf olmayan veya adil olmayan dinamik fiyatlandırma uygulamalarını hedef alıyor. Yetkililer, onay ve şeffaflık şartları aracılığıyla veriye dayalı fiyatlandırmanın tüketici güvenini zedelemesini önlemeyi amaçlıyor.

Düzenlemeler Tüketicilerin Bilgi Edinme ve Seçim Hakkını Korumayı Amaçlıyor

“Sahte fiyat tuzakları” ile mücadele çabalarının bir parçası olarak kurallar, daha net fiyat etiketlemesini zorunlu kılıyor. Eticaret platformlarının tahmini fiyatlar ile nihai ödeme fiyatlarını açıkça ayırt etmesi gerekecek; ana sayfalarda veya öne çıkan alanlarda ürün detay sayfalarında gösterilenlerden farklı, daha düşük fiyatlar göstermeleri yasaklanacak. Reklam şeffaflığı da güçlendiriliyor.

Ücretli arama sonuçlarında yer alan mal veya hizmetlerin açıkça reklam olarak etiketlenmesi gerekiyor. Şifresiz ödemeler, paket satışlar, hızlı ödeme veya otomatik yenileme gibi hizmetlerde platformların tüketicinin açık onayını alması ve kolayca görülebilir iptal seçenekleri sunması zorunlu olacak. Bu önlemler, özellikle kolaylık odaklı hizmetlerin istenmeyen ücretlere veya karışıklığa yol açtığı alanlarda tüketicilerin bilgi edinme ve seçim haklarını korumayı amaçlıyor.

“En Düşük Fiyat Garantileri Satıcıların Operasyonel Özerkliğini Zedeliyor”

Pekin merkezli eticaret danışmanlık şirketi Dolphin'in kurucusu ve baş analisti Li Chengdong, büyük platformların uzun süredir ölçek avantajlarını kullanarak markalardan kendi platformlarında en düşük fiyatı garanti etmelerini talep ettiğini ve bunun satıcıların operasyonel özerkliğini zedelediğini söyledi. Li'ye göre bu durum, markaları farklı platformlar için küçük farklılıklar taşıyan ürün varyantları üretmeye iterek operasyonel maliyetleri artırdı.

Yeni düzenleme, bu yıl platform ekonomisindeki agresif fiyatlandırma stratejilerine karşı atılan bir dizi adımın ardından geliyor. Piyasa düzenleyicisi geçen hafta, internet genelinde en düşük fiyatı dayatan eticaret platformlarının rekabet ihlali cezalarıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Bu uyarı, kasım ayında yayımlanan ve algoritma tabanlı fiyat manipülasyonunun gizli risklerini ele alan taslak yönergelerin ardından geldi.

Yeni Düzenleme 10 Nisan 2026'da Yürürlüğe Girecek

Kuralların 10 Nisan 2026'da yürürlüğe girmesi planlanıyor. Yetkililer, büyük platform işletmecilerinin yeni standartlara uyumu sağlamak için öz denetim süreçleri yürütmesinin zorunlu olacağını açıkladı. Yetkililer düzenlemeyi, inovasyonu teşvik ederken platform ekonomisinin sağlıklı ve sürdürülebilir gelişimini destekleme yönündeki daha geniş bir çabanın parçası olarak tanımlıyor. Fiyat adaletsizliğini sınırlamayı ve şeffaflığı artırmayı amaçlayan bu önlemlerle büyüme ile tüketicilerin ve satıcıların korunması arasında bir denge kurulması hedefleniyor.

Çin'in Küresel Pazarlar Üzerindeki Etkisi