UNCTAD, Eticaret Değerini İzleyen İlk Küresel Veri Tabanını Hayata Geçirdi

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), hızla büyüyen dijital ekonomideki büyük veri açıklarını kapatmayı hedefleyerek dünyanın ilk küresel veri tabanını hayata geçirdi; bu veri tabanı ulusal eticaret değeri tahminlerini bir araya getiriyor. 42 ülkeden temsilcilerin katıldığı uluslararası bir uzman toplantısında duyurulan girişim, etkili politika üretimi için güvenilir ölçüme duyulan ihtiyacın giderek arttığını ortaya koydu.

Yeni veri tabanı, küresel ölçekte eticaretin büyüklüğüne ilişkin daha net bir tablo sunmayı ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde süregelen ciddi bilgi eksikliklerini görünür kılmayı amaçlıyor. Uzmanlar, doğru ve kapsamlı veriler olmadan ülkelerin dijital ticareti düzenleme ve ondan yararlanma konusunda geride kalma riskiyle karşı karşıya kaldığını vurguladı.

Sosyal Medya Eticaretinin Hacmini Yakalayabilen İstatistik Sistemleri Yok

Eticaret ve dijital olarak sunulan hizmetler son yıllarda küresel ekonominin en hızlı büyüyen alanları arasında yer aldı ve büyüme oranları genel ekonomik büyümeyi geride bıraktı. Buna rağmen çoğu ülkede çevrim içi satışların, sınır ötesi dijital ticaretin ve sosyal medya üzerinden yürütülen, hızla artan ticaret hacminin değerini kapsamlı biçimde ölçebilen istatistik sistemleri bulunmuyor.

BM Ticaret ve Kalkınma'nın Eticaretin Ölçülmesi Çalışma Grubu'nun altıncı toplantısında, bu veri açıklarının kanıta dayalı politika üretimini zayıflattığı belirtildi. Yetersiz ölçüm; vergi politikalarının, rekabet düzenlemelerinin, tüketici koruma mekanizmalarının ve dijital ticaret anlaşmalarının etkinliğini sınırlarken dijital erişimdeki eşitsizlikleri de gizliyor. Ayrıca mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin çevrim içi pazarlara katılımını destekleme çabalarını da sekteye uğratıyor.

Toplantıda ölçüm ile yönetişimin birbirinden ayrılamaz olduğu vurgulandı. Güvenilir veriler olmadan dijitalleşmenin ekonomik etkisini doğru değerlendirmenin ve eticaretin faydalarının toplumun geneline kapsayıcı bir şekilde yayılmasını sağlamanın mümkün olmadığı değerlendiriliyor.

Standart ve Teknolojiden Bağımsız Çerçeveler Çağrısı

Toplantıya katılan uzmanlar, ülkeler arasında karşılaştırılabilir, basit ve teknolojiden bağımsız istatistik çerçevelerinin geliştirilmesi çağrısında bulundu. Bu tür çerçevelerin veri toplamadaki parçalanmayı ve mükerrerliği önlerken anlamlı uluslararası karşılaştırmalar yapılmasına olanak tanıyacağı belirtildi.

Katılımcılar ölçüm yöntemlerinde yenilikçi araçların önemine de dikkat çekti. Geleneksel anketlerin yanı sıra elektronik ödeme kayıtları, idari veriler ve veri madenciliği tekniklerinin kullanımı, eticaret istatistiklerinin doğruluğunu ve güncelliğini artırabilecek yöntemler arasında gösterildi. Bu yaklaşımın işletmeler üzerindeki raporlama yükünü de azaltabileceği ifade edildi.

Toplantı boyunca hükümetler, özel sektör ve uluslararası kuruluşlar arasındaki iş birliğinin önemi vurgulandı. Uluslararası kalkınma finansmanındaki azalmaya ilişkin endişeler dile getirilirken, küresel düzeyde tutarlı ve koordineli ölçüm uygulamalarının dijital dönüşüme ayak uydurmak isteyen ülkeler için kritik önem taşıdığı belirtildi.

Dijital Ekonominin Yeni Unsurlarına Hazırlık

Çalışma grubu, temel eticaret göstergelerinin 2026 yılında kapsamlı bir şekilde gözden geçirilmesini önerdi. Bu değerlendirmenin yapay zekâ, platform tabanlı iş modelleri, uzaktan çalışma ve tamamen dijital hizmetler gibi dijital ekonominin yeni unsurlarını kapsayabileceği belirtildi.

Aynı zamanda Eticaret Değerinin Ölçülmesi Görev Grubu'nun eticaretin ölçülmesine ilişkin ayrıntılı kılavuz ve önerileri tamamlaması teşvik edildi. Bu kılavuzların, uluslararası ve bölgesel kuruluşlarla iş birliği içinde yürütülecek genişletilmiş kapasite geliştirme programları aracılığıyla yaygınlaştırılması planlanıyor.

Suudi Arabistan Krallığı'nın sağladığı desteğin, özellikle gelişmekte olan ülkelerde teknik yardım faaliyetlerinin ölçeğinin büyütülmesine katkı sağlayacağı belirtildi.

BM Ticaret ve Kalkınma, küresel veri tabanının hayata geçirilmesi ve ortak bir ölçüm gündeminin ilerletilmesiyle dijital ekonomiyi istatistiksel olarak daha görünür ve anlaşılır kılmayı amaçlıyor. Yetkililer, bu adımın hızlı dijital dönüşümün dünya genelinde kapsayıcı ve sürdürülebilir ekonomik kalkınmaya katkı sağlaması açısından kritik önem taşıdığını ifade etti.

Eticaret Satıcıları 2025'in Dördüncü Çeyreğinden Ne Beklemeli?