AB, Merkezi ODR Platformunu Kapatarak Uyuşmazlık Çözüm Kurallarını Yeniledi

Yeni AB direktifleri, Avrupa'da dijital ticaretin çok daha küçük ve daha az karmaşık olduğu bir döneme ait 2013 düzenlemelerinin yerini aldı. AB'li yasa yapıcılar, revizyonun uygulamada zaten kullanılan şikâyet çözüm yöntemlerini yansıttığını ve hem tüketiciler hem de işletmeler için etkinliği, erişilebilirliği ve hukuki öngörülebilirliği artırmayı amaçladığını belirtti.

AB ODR Platformunun Sonu

Revize çerçeve kapsamında AB genelindeki Çevrim İçi Uyuşmazlık Çözümü platformu kaldırıldı. Platform, uygulamada beklenen etkiyi yaratamamıştı. Tüketiciler platformu bulmakta ve kullanmakta zorlanırken birçok satıcı da süreçten uzaklaştı. AB kurumları, merkezi ve herkese tek tip bir modelin üye devletler arasındaki farklı hukuk sistemleri ve şikâyet çözüm uygulamalarıyla örtüşmediği sonucuna vardı.

Direktif bunun yerine, tüketicilerin ve işletmelerin zaten tanıdığı ulusal ve sektöre özgü ADR kuruluşlarına daha fazla ağırlık verdi. Üye devletlerin; eticaret, seyahat ve dijital hizmetler gibi tüketici şikâyetlerinin yoğun olduğu sektörlerde ADR mekanizmalarını aktif olarak organize etmesi ve belirlemesi zorunlu hale getirildi. Bu değişim, tek bir Avrupa kapısını sürdürmek yerine yerel yapıları güçlendirmeye yönelik daha geniş bir politika tercihini yansıttı.

Revize kurallar ayrıca ADR kuruluşlarının sorumluluklarını ve standartlarını da netleştirdi. Ulusal ve sektöre özgü mekanizmaların bağımsızlık, şeffaflık, etkinlik ve erişilebilirlik kriterlerini karşılaması gerektiği vurgulandı. Amaç, tüketicilerin yargı yoluna başvurmadan önce gerçekçi ve güvenilir alternatiflere sahip olmasını sağlamak ve aynı zamanda işletmeler için tutarlı usul beklentileri oluşturmaktı.

Çevrim İçi Perakendeciler İçin Yeni Yükümlülükler

Çevrim içi satıcılar artık faaliyetine son verilen Avrupa ODR platformuna tüketicileri yönlendirmek zorunda olmasa da mevcut ADR seçenekleri hakkında tüketicileri bilgilendirme yükümlülüklerini korudu. Bu bilgilendirme, yeni ve daha parçalı yapıyı yansıtacak şekilde ülke ve sektör bazında sunulacak biçimde yeniden düzenlendi.

Birden fazla AB pazarında faaliyet gösteren eticaret şirketleri için bu değişiklik, uyum açısından ek bir karmaşıklık yarattı. Perakendecilerin, ürün sattıkları her üye devletteki ilgili ADR kuruluşlarını belirlemesi ve tüketicilere sunulan bilgilerin doğru ve güncel olmasını sağlaması gerekti. AB, bu yaklaşımın idari yükü artırdığını kabul ederken, gerçek hayattaki uyuşmazlık çözüm uygulamalarını daha iyi yansıttığını savundu.

Direktif, uygulamayı güçlendirmeye yönelik yeni usul yükümlülükleri de getirdi. Bir ADR kuruluşunun bir tüketici şikâyetiyle ilgili olarak çevrim içi bir satıcıyla iletişime geçmesi halinde, satıcının 20 iş günü içinde yanıt vermesi zorunlu tutuldu. Bu süre içinde yanıt verilmemesi iş birliğinden kaçınma olarak kabul edilecek ve ulusal mevzuat kapsamında yaptırımlara yol açabilecek.

Bu yükümlülükler yalnızca AB merkezli satıcılar için değil, Avrupalı tüketicilere satış yapan AB dışı işletmeler için de geçerli olacak. AB'li politika yapıcılar, bu düzenlemenin sınır ötesi satıcıların uyuşmazlık çözüm süreçlerine katılımı için daha güçlü bir hukuki teşvik oluşturarak dijital ticaretteki uzun süredir devam eden uygulama açığını kapattığını belirtti.

Uygulama Takvimi

Direktif, 2025 yılı sonunda Avrupa Birliği Resmî Gazetesi aracılığıyla yayımlandı ve 19 Ocak 2026'da yürürlüğe girmesi bekleniyordu. Bu tarihten itibaren üye devletlerin yeni kuralları ulusal mevzuatlarına aktarma sürecini başlatması gerekecek.

AB yetkilileri, ulusal tüketici koruma çerçevelerinin uyarlanması ve sektöre özgü ADR kuruluşlarının kurulması ya da güncellenmesi gerektiğinden bu sürecin birkaç yıl süreceğini belirtti. Bu nedenle revize kuralların uygulamada 2028'den itibaren hayata geçmesi bekleniyordu.

Avrupa Birliği, merkezi ODR platformunu ulusal ve sektöre özgü mekanizmalardan oluşan bir ağla değiştirerek daha pratik ve uygulanabilir tüketici koruma araçlarına yöneldiğini gösterdi. Yeni çerçevenin başarısının büyük ölçüde üye devletlerin kuralları ne kadar etkili uyguladığına ve işletmelerin yeni usul yükümlülüklerine ne ölçüde uyduğuna bağlı olacağı değerlendirildi.

Sekiz Avrupa Ülkesi Çinli Eticaret Platformlarına Karşı Harekete Geçilmesi Çağrısında Bulundu