Yeni Rapor: AB Kargo Teslimat Pazarında Rekabetçi Koşullar Hakim

AB, eticaret kargo teslimatının sektöre özgü yeni kurallara tabi olup olmaması gerektiğini değerlendirirken, Copenhagen Economics'in yeni çalışmasına göre Avrupa'daki kargo teslimat pazarları genel olarak rekabetçi görünüyor.

Avrupa Birliği'nin kargo teslimat pazarında yapısal rekabet sorunlarına dair bir kanıt bulunmadığı, PostEurop için hazırlanan Copenhagen Economics'in yeni çalışmasında ortaya kondu. Rapor, Avrupa Komisyonu'nun posta ve teslimat hizmetlerine ilişkin AB düzenleyici çerçevesini gözden geçirdiği ve ileride çıkarılacak bir AB Teslimat Yasası kapsamında düzenlemenin eticaret kargo teslimatını da kapsayacak şekilde genişletilip genişletilmemesi gerektiğini değerlendirdiği bir dönemde yayımlandı.

Çalışma, çevrim içi alışverişe bağlı kargo teslimat hizmetlerinin etkin rekabet koşullarında işleyip işlemediğini inceliyor. Rapor üç ana alana odaklanıyor: pazar yapısı, firma davranışı ve pazar performansı. Rapora göre bulgular; çok sayıda operatörün bulunduğu, pazara aktif girişlerin yaşandığı, kâr marjlarının ılımlı olduğu ve tüketicilere geniş bir teslimat seçeneği yelpazesi sunulan bir sektöre işaret ediyor.

Eticaret Avrupa'da posta ve lojistik yapısını yeniden şekillendirmeyi sürdürdükçe konu daha da önem kazandı. Mektup hacimleri düşerken çevrim içi perakendeye bağlı kargo hacimleri arttı. Bu durum, düzenleyiciler için bir politika sorusu doğurdu: Eticaret kargo teslimatı geleneksel posta düzenlemesinin bir parçası olarak mı ele alınmalı, yoksa ağırlıklı olarak rekabet hukuku ve genel piyasa kurallarına mı tabi kalmalı?

Avrupa'da kargo teslimat pazarları

Copenhagen Economics, mevcut kanıtların eticaret kargo teslimatına yönelik kapsamlı bir önceden (ex ante) düzenlemeyi desteklemediğini savunuyor. Rapor, her yeni düzenlemenin açık bir zarar teorisine ve piyasa başarısızlığına dair kanıtlara dayanması gerektiğini belirtiyor. Bu tür kanıtlar olmadan düzenlemenin yatırımı, inovasyonu ve rekabet baskısını zayıflatarak düzenleyici başarısızlık riski yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Raporun temel bulgularından biri, eticaret satıcılarının kargo teslimat pazarında önemli bir pazarlık gücüne sahip olması. Çevrim içi perakendeciler ve platformlar, teslimat hizmetlerinin doğrudan alıcıları. Operatörleri seçiyor, sözleşmeleri müzakere ediyor ve ödeme aşamasında tüketicilere hangi teslimat seçeneklerinin sunulacağına karar veriyorlar. Özellikle büyük eticaret şirketleri, kargo hacimlerini kullanarak daha iyi fiyat ve hizmet koşulları elde edebiliyor.

Rapor ayrıca Avrupa kargo teslimat pazarının çok çeşitli operatör ve iş modellerini kapsadığının altını çiziyor. Bunlar arasında ulusal posta operatörleri, DHL, DPD, UPS, GLS ve FedEx'in de aralarında bulunduğu Avrupa çapındaki taşıyıcılar, bölgesel sağlayıcılar, ev dışı teslimat uzmanları, konsolidatörler ve Amazon, Allegro ve Vinted gibi dikey entegre platformlar yer alıyor. Bu çeşitlilik, rekabetin yalnızca fiyata değil, hız, kolaylık, ağ kapsamı, takip ve iade gibi unsurlara da dayandığını gösteriyor.

Kargo teslimatındaki pazar yoğunlaşması da geleneksel mektup postasına göre daha düşük. Rapora göre kargo pazarlarında lider operatör genellikle yüzde 37 ile 50 civarında bir paya sahipken, mektup pazarlarında ana operatörün payı çoğu zaman yüzde 82 ile 94 arasında. Bu fark önemli, çünkü kargo teslimatının geleneksel posta hizmetlerine kıyasla daha dağınık bir rekabet yapısına sahip olduğunu gösteriyor.

Çalışma ayrıca kargo teslimatında pazara giriş engellerinin görece düşük olduğunu ortaya koyuyor. Yeni operatörler, son mil teslimatı, kargo dolapları, bölgesel ağlar veya sınır ötesi konsolidasyon gibi değer zincirinin belirli halkalarına odaklanarak pazara girebiliyor. Rapor, yurt içi ve sınır ötesi kargo teslimat operatörlerinin sayısının son on yılda arttığını ve bunun yeni şirketlerin pazara girip büyüyebildiğine işaret ettiğini belirtiyor.

Kârlılık düzeyleri de ılımlı görünüyor. Copenhagen Economics'e göre kargo operatörlerinin FVÖK marjları genellikle yüzde 2,5 ile 9 arasında değişti ve 2025'te ortalama yüzde 5,5 oldu. Rapor, bu marjların sistematik aşırı fiyatlandırmayla bağdaşmadığını savunuyor. Ayrıca sınır ötesi teslimattaki yüksek fiyatların büyük ölçüde daha uzun mesafeler, operatörler arası koordinasyon, gümrük işlemleri ve daha düşük hacimler gibi yüksek maliyetleri yansıttığını belirtiyor.

Rapor, tüketiciler açısından kargo teslimat hizmetlerinin genel olarak erişilebilir ve uygun fiyatlı olduğunu tespit ediyor. Avrupa genelinde çevrim içi alışveriş yapanlar çoğu zaman adrese teslimat, kargo dolapları ve teslim alma ya da bırakma noktaları arasında seçim yapabiliyor. Rapor ayrıca hizmet kalitesinin kentsel ve kırsal bölgelerde büyük ölçüde benzer olduğunu; teslimatların güvenilir ve zamanında yapıldığını, tüketici memnuniyetinin de yüksek olduğunu belirtiyor.

Ancak rapor, pazarın her türlü sorundan arınmış olduğunu öne sürmüyor. Özellikle firmaların güçlü konumlara sahip olduğu ya da platform gücünün lojistik pazarlarını etkilediği bazı durumlarda rekabet sorunlarının ortaya çıkabileceğini kabul ediyor. Ancak bu kaygıların kargo teslimatı için kapsamlı yeni bir düzenleyici çerçeveyle değil, mevcut rekabet hukukuyla daha iyi ele alınabileceğini savunuyor.

Politika sonucu net: Copenhagen Economics, yeni bir AB Teslimat Yasası'nın açık piyasa başarısızlıkları ortaya konmadıkça eticaret kargo teslimatına sektöre özgü düzenleme getirmekten kaçınması gerektiğini söylüyor. Ayrıca posta evrensel hizmet yükümlülüğünün eticaret kargolarını kapsayacak şekilde genişletilmesinin, evrensel hizmet sağlayıcılar ile diğer kargo operatörleri arasında eşit olmayan bir rekabet ortamı yaratabileceğini savunuyor.

Avrupa eticaret sektörü için bu tartışma önemli, çünkü teslimat artık çevrim içi alışveriş deneyiminin temel bir parçası. Hızlı, uygun fiyatlı ve güvenilir kargo teslimatı; dönüşüm oranlarını, müşteri memnuniyetini, pazaryeri rekabetini ve sınır ötesi ticareti etkiliyor. AB bir sonraki düzenleyici adımlarını değerlendirirken rapor, politika yapıcıların geleneksel posta kurallarını hızla değişen bir kargo teslimat pazarına uygulama konusunda temkinli olmaları gerektiğini öne sürüyor.