Körfez Ülkeleri İçin Hürmüz’de Geçici Ticaret Koridoru: İran ve Umman Yeni Geçiş Planı Hazırlıyor

Umman ile haftalardır süren müzakerelerin ardından İran, Hürmüz Boğazı’ndan sınırlı sayıda ticari gemi geçişine izin verecek geçici bir deniz koridoru planını Körfez ülkelerine sunmaya hazırlanıyor. Bölgesel ticaret ve enerji sevkiyatlarının kilit geçiş noktalarından biri olan boğazdaki yeni düzenleme, su yolunun tamamen yeniden açılması yerine belirli gemilerin kontrollü geçişini öngörüyor.

Hürmüz’deki Geçici Koridorun Kontrolü İran’da Kalacak

Plan kapsamında Hürmüz tamamen yeniden açılmayacak. Hangi gemilerin geçişine izin verileceği konusundaki kontrolü İran’ın elinde tutması beklenirken, Tahran ve Maskat, koridoru kullanan gemilerden alınabilecek olası ücretler de dahil olmak üzere düzenlemenin ayrıntılarını görüşmeye devam edecek. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, planlanan bölgesel toplantıyı güven artırma sürecinde önemli bir adım olarak nitelendirmişti.

Umman, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin dışişleri bakanlarını Salalah’ta bir araya getirmeyi planlamıştı. Ancak Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, bölgesel uzlaşının sağlanabilmesi için toplantının ertelendiğini duyurdu. İranlı yetkililer de Tahran ve Maskat’ın toplantı için yeni bir tarih belirlemek üzere koordinasyonu sürdüreceğini açıkladı.

Körfez’de Diplomasi Trafiği Hızlanıyor

Süreç, Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan ile İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian’ın Hindistan’daki BRICS Zirvesi marjında gerçekleştirdiği görüşmenin ardından gündeme geldi. Görüşmede iki taraf da bölgesel gerilimlerin azaltılması ve istikrarın güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bahreyn ise İran destekli saldırıları gerekçe göstererek planlanan bölgesel toplantıya katılmayacağını açıklamıştı.

Baskının sürdüğü Hürmüz Boğazı’nı baypas eden 1.200 kilometrelik Doğu Batı petrol boru hattını Suudi Arabistan, bir insansız hava aracı saldırısının ardından geçici olarak kapattı. Boru hattı son dönemde alternatif ihracat güzergâhlarından biri olarak kullanılıyor ve günde yaklaşık 4 ila 5 milyon varil petrol taşıyordu.

Eticaret ve Perakende Lojistiğinde Alternatif Güzergâhlar Önem Kazanıyor

Dünya Ticaret Örgütü’ne göre Hürmüz kaynaklı aksaklıkların ardından küresel taşımacılık şirketleri, Körfez pazarlarına erişimi sürdürebilmek için deniz, kara ve demiryolunu birleştiren çok modlu lojistik çözümleri devreye aldı. DHL de bölgedeki aksaklıkların teslimat sürelerini, navlun fiyatlarını, yakıt maliyetlerini ve sigorta giderlerini etkilediğini belirtiyor. Bu süreç, uluslararası sevkiyatlara bağlı eticaret ve perakende operasyonlarını da kapsıyor.

Aynı dönemde lojistik sektöründe yapay zekâ destekli planlama araçlarının kullanımı da yaygınlaşıyor. Maersk, yapay zekânın talep tahmini, stok planlaması, rota kararları ve teslimat tarihi tahminlerinde kullanılmaya başlandığını, eticaret lojistiğinde ise gerçek zamanlı görünürlük ve karar desteğinin özellikle öne çıktığını belirtiyor. Böylece Hürmüz çevresindeki ticari taşımacılık gündemi, alternatif lojistik ağları ve dijital tedarik zinciri uygulamalarıyla birlikte ilerliyor.