DTÖ'de Eticaret Moratoryumu Tartışması Sürüyor

Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü (IISD), Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) elektronik iletimlere gümrük vergisi uygulanmamasına ilişkin moratoryumunun Mart 2026'da sona ermesinin ardından dijital ticarette ortaya çıkan yeni tabloyu inceledi. “Dijital Ticaret Politikası İçin Bir Dönüm Noktası” başlıklı çalışma, özellikle gelişmekte olan ekonomiler açısından eticaretin, vergi gelirlerinin ve dijital sanayileşmenin geleceğine odaklanıyor.

IISD Raporu Moratoryum Sonrası Riskleri ve Seçenekleri İnceliyor

DTÖ üyelerinin uygulamanın uzatılması konusunda MC14 toplantısında uzlaşamamasıyla yaklaşık 28 yıldır yürürlükte olan çok taraflı eticaret moratoryumu sona erdi. Rapor, artık elektronik iletimlere gümrük vergisi uygulanmasını engelleyen DTÖ çapında ortak bir yükümlülük bulunmadığına dikkat çekiyor. Bununla birlikte teknik uygulama, kıymet belirleme ve izleme konusundaki güçlükler nedeniyle ülkelerin kısa vadede bu tür vergileri yaygın biçimde uygulamaya koymasının beklenmediğini de belirtiyor.

Rapor, gümrük gelirlerindeki olası kayıpları, dijital sanayileşmeyi, dijital uçurumu ve dijital ekonominin vergilendirilmesini gelişmekte olan ülkelerin başlıca kaygıları arasında sayıyor. Moratoryumu destekleyenler ise olası vergi gelirlerinin sınırlı kalabileceğini ve açık bir dijital ticaret ortamının kalkınmaya daha fazla fayda sağlayabileceğini savunuyor.

Dijital Ticarette Parçalı Bir Yapı Ortaya Çıkabilir

IISD, önümüzdeki dönemde gümrük vergisi uygulamama taahhütlerinin DTÖ çapında tek bir sistem yerine çok taraflı, bölgesel ve ikili ticaret anlaşmaları aracılığıyla sürebileceğini belirtiyor. Rapor, moratoryumun kapsamı ve “elektronik iletim” tanımı konusundaki anlaşmazlıkların gelecekteki müzakerelerde yeniden gündeme gelebileceğine işaret ediyor.

Bu süreç yazılım, yayın akışı ve diğer dijital hizmetlerle bağlantılı küresel eticaret faaliyetlerini doğrudan etkiliyor. Yapay zeka ve 3D baskı gibi yeni teknolojilerin dijital ticaret kurallarına etkisi de DTÖ tartışmalarının gündeminde yer alıyor. Düzenlemeler, dijital ürün ve hizmetler kullanan perakende şirketleri ile sınır ötesi eticaret yapan işletmeler için de önem taşıyor.

Avrupa Birliği Moratoryum İçin Çok Taraflı Çözümü Destekliyor

Avrupa Birliği de DTÖ Genel Konseyi'nde MC14'te moratoryum konusunda uzlaşı sağlanamamasından duyduğu üzüntüyü yineledi. AB, küresel dijital ticarette hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve eşit rekabet koşullarını sağlamak için uzun vadeli bir çözüm olarak çok taraflı düzenlemenin yeniden tesis edilmesini desteklediğini açıkladı. Birlik, DTÖ üyeleri arasındaki görüşmelerin yeniden başlamasına da destek verdi.